De brede kwast van Kluun – (On)christelijke gedachten

De brede kwast van Kluun – (On)christelijke gedachten

De hoofdrolspeler was al overleden toen ik van de week het staartje van The Passion meepikte. Dus misschien kan ik niet helemaal goed beoordelen of Kluun het bij het rechte eind had toen hij de boodschap van het verhaal van de kruisiging en de wederopstanding samenvatte. Dat de moraal is: ‘Je kunt altijd opnieuw beginnen’, en: “Ja, we maken fouten, allemaal. Individueel, als mens. En collectief, als maatschappij. Maar we krijgen de kans om weer op te staan, om opnieuw te beginnen. We zijn niet ons verleden, maar we kunnen wel leren van ons verleden…Daarom hangt hij daar. Voor mij en voor iedereen die troost zoekt, voor iedereen die gelooft in zichzelf, in elkaar en in het paasverhaal. Als wij, net als Jezus, gaan zeggen tegen elkaar ‘Ik vertrouw jou. Ik geloof in jou’. Dan kan dat het verschil maken. Dan kunnen we de wereld veranderen.”

Ik zag hoe een bewaker mensen tegenhield om te voorkomen dat ze te dicht bij het fluorescerende kruis kwamen, iemand aan wie het ‘keer de andere wang toe’ uit de Bergrede niet besteed was. En vroeg me toch af of ‘hij’ daar nu werkelijk hing om ons vertrouwen in ons zelfreinigende vermogen te versterken, zoals Kluun stelt.

Het Paasverhaal laat zich inderdaad zo interpreteren, zeker. De natuur komt elk jaar in het voorjaar uit haar schulp (zolang onze pogingen haar de nek om te draaien nog niet zijn geslaagd, tenminste). Het christendom heeft zich de heidense viering van dat wonderlijke regeneratieve vermogen van de natuur toegeëigend. En sindsdien symboliseren zowel de wederopstanding van Christus als de paaseitjes en de lammetjes in de wei die wederopstanding van de natuur. Tegelijkertijd symboliseren ze de ‘hoop’ (‘nieuwe ronden, nieuwe kansen’) en het geloof in het vermogen van de mens tot zelfverbetering – zoals Kluun zegt: het idee opnieuw kunt beginnen, wat je fouten in het verleden ook zijn geweest. Het is niet de enige interpretatie van het Paasverhaal, maar wel een gangbare. Een positieve boodschap die het goed doet, ook – misschien juist – in donkere tijden.

Maar om nu te zeggen dat ‘hij’ nu ‘daarom’ daar hangt? Kluun schildert met een wel erg brede kwast. Hij lijkt te leunen op de typisch Amerikaanse verbastering van het christendom van iemand als televisiepredikant Robert H. Schuller, die het christendom als een soort geestelijke toverdrank beschouwde om succesvol, rijk en gelukkig te worden. Dat zien veel mensen toch echt anders. De gangbare opvatting is zelfs dat volgens het christendom de mens een zondig wezen is en dat het altijd wel behelpen zal blijven (al hebben we dankzij Jezus’ zelfopoffering nog enige hoop om na de dood toegang te krijgen tot het koninkrijk in de hemel). Jezus was geen cheerleader die ons opriep om onze fouten vooral achter ons te laten en onze weg naar zelfverwezenlijking te vervolgen. Nee, hij pleitte voor medelijden, voor mildheid, voor vergevingsgezindheid. Mensen zijn nu eenmaal onverbeterlijk – ze vervallen altijd weer in fouten, omdat ze niet anders kunnen of ‘niet weten wat ze doen’. Die weg naar zelfverwezenlijking loopt dood. Maar veroordeel mensen daar niet om. 

Toegegeven, dit is ook een interpretatie. En misschien heeft Kluun wel gelijk met zijn opvatting van het christendom als blijde boodschap van ‘empowerment’, en zit de traditionele zienswijze van het christendom met z’n nadruk op medelijden er naast.

Ik denk eerlijk gezegd dat het christendom allebei tegelijk predikt: laat alle hoop varen, want de mens is zondig én geef de hoop niet op, het is mogelijk een beter mens te worden. Die twee opvattingen sluiten elkaar logisch gezien misschien uit, maar dat is volgens mij juist de kracht. Het idee dat er maar één, objectieve waarheid is, vinden veel mensen maar armoedig, en de opvatting dat een betoog enige samenhang moet hebben benauwt ze. Zij hechten meer waarde aan een verhaal dat uitstijgt boven dat soort alledaagse tegenstellingen. Dát is de kracht van religies als het christendom, zeker in deze postmoderne tijd: je kunt er alle kanten mee op, en iedereen vindt er wel iets van zijn gading.

Beeld: Jezus Christus aan het kruis met de duimen omhoog, zelfgebakken met Ideogram.ai

 
Deel:

Geef een reactie